Behoud Mariënburg-monumenten

Vervolgverhaal 2

Op mijn website besteedde ik al tweemaal aandacht aan de drie monumenten van Mariënburg. (Zie
het eerste en tweede bericht.) In dit derde bericht zet ik alles op een rijtje, en geef ik de laatste stand van zaken weer.

In de tuin van voormalig Klooster Mariënburg te Bussum bevinden zich drie ‘objecten’, die in 2018 zijn aangemerkt als ‘Gemeentelijk Monument’. Het gaat hier om:
* De Lourdes- ofwel Mariagrot;
* Het voormalige TBC-huisje dat door de familie Vroom (van Vroom & Dreesmann aan de Congregatie Zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort werd geschonken;
* De gebedsplek/de Jozef-nis.

De foto’s hieronder dateren uit de tijd dat ze nog goed onderhouden werden.

Over de laatste twee genoemde monumenten is qua status geen discussie geweest.
Dat geldt allerminst voor de Lourdes-, liever gezegd Mariagrot.
De Historische Kring Bussum (afgekort HKB) bestempelde dit als een zielig hoopje keien, dat van generlei historische waarde zou zijn. Zelf trok ik die conclusie zeer in twijfel. Niet uit emotie. Evenmin omdat ik de eindredacie heb gedaan voor het afscheidsboek ‘Zicht op Mariënburg’, het afscheidsboek voor de zusters die tot hun grote verdriet in 2015 naar Amersfoort moesten verhuizen.
Neen: aan mijn inschatting over de historische waarde van deze grot ging gedegen onderzoek vooraf.

De Lourdes-ofwel Mariagrot van Mariënburg

(‘Mariënburg’ betekent overigens een veilige burcht, woonplaats onder bescherming van Maria.)

Het begon met het vaststellen van de conditie van deze grot. Met hulp van een buurman ontdeed ik dit reliek in oktober jl. van de klimop, die de grot had overwoekerd. Wat tevoorschijn kwam was een bijna puntgaaf exemplaar. De HKB bleef een andere mening toegedaan.
Ik nam vervolgens contact op de Gooi- en Eemlander. Op 12 februari 2026 verscheen een uitgebreid artikel, waarin ik mijn zorgen uitte.

Eindelijk steun!

Daarop kreeg ik steun uit onverwachte hoek: van emeritus-predikant Henk Schuurman uit Deventer, expert op het gebied van Lourdesgrotten in Nederland. Hij schreef er onlangs een prachtig boek over.

Ik voorzag ‘de fietsende dominee Schuurman’ van informatie en beeldmateriaal.
Nog voordat hij de grot zelf had gezien, formuleerde hij tien steekhoudende argumenten waarom naar zijn mening dit gemeentelijk monument als cultureel erfgoed behouden moet blijven.
Nadat hij zelf op 24 februari een bezoek bracht aan de grot was hij nog meer overtuigd van de historische waarde ervan. Ik stelde de HKB hiervan in kennis. Tot op heden heb ik geen reactie mogen ontvangen.

Op 18 februari verscheen een tweede artikel in de Gooi- en Eemlander, getiteld ‘Jongste grot met uniek kruis’.

Erfgeodvereniging Heemschut

Ook op dit artikel geen enkele reactie van de HKB.
Daarop besloot ik contact op te nemen met de Erfgoedvereniging Heemschut. Deze landelijke vereniging is de grootste erfgoedbeschermer van Nederland en een van de oudste verenigingen die zich bezighoudt met monumenten. Men zegde mij toe de afdeling Noord-Holland naar deze casus te laten kijken.
Aldus geschiedde.

Afgelopen woensdag kreeg ik bericht dat men tot de conclusie was gekomen dat ‘de Lourdesgrot a. een Gemeentelijk Monument is en b. beschermd is’.  
Tot mijn grote verbazing bleek een van de vier mannen van de Monumentencommissie van de HKB (ik noem hem uit beleefdheid ‘meneer GV’) degene te zijn die, nu namens de Erfgoedvereniging Heemschut én de HKB, tot deze slotsom is gekomen!
Verbijsterend.
Al vanaf 2018 staat de Lourdesgrot als Gemeentelijk Monument geregistreerd. En daar heb ik de HKB en andere betrokkenen al diverse keren op gewezen.  

Slordig overigens dat in deze omschrijving wordt gesproken over een ‘houten theekapel’ én een ‘TBC-huisje’. Men zal niet zelf ter plekke zijn geweest.

Grot toch behouden

Het belangrijkste is natuurlijk dat de grot behouden lijkt te blijven.
GV werpt zich nu op als DE hoeder van dit culturele erfgoed. Hij is gisteren (!) zelfs ter plaatse geweest en wil in contact komen met de projectleider van Slokker die hierover gaat. GV wil graag bij de uitvoering van een en ander betrokken worden. Dit nadat ik eenzelfde verzoek had gedaan.
Hij rept met geen woord over al mijn inspanningen en bemoeienissen.
Als pleitbezorger van het eerste uur kan ik zijn opstelling niet anders zien dan een klassiek voorbeeld van ‘mansplaining’.

Ed van ’t Klooster

Sinds eind januari ben ik in contact met Ed van ’t Klooster, die de grot in 2008 bouwde. Hij woont inmiddels in Thailand. Hij wist mij veel details te vertellen, over zowel het voormalige TBC-huisje als de grot.
De grot heeft overigens geen noemenswaardige fundering. Dat scheelt weer bij het vervoer dat binnenkort gaat plaatsvinden, naar een andere plek in de (voor)tuin.

Zorgen om het TBC-huisje blijven

Het behoud van het voormalige TBC-huisje heeft nooit ter discussie gestaan.
Zoals bekend maak ik mij wel zorgen over de manier waarop het is ingepakt.
En begrijp ik niet waarom, gezien de slechte staat waarin dit Gemeentelijk Monument nu al verkeert, het voorgenomen opknappen hiervan wordt uitgesteld totdat over een aantal jaren het gehele bouwproject is afgerond en overgedragen aan de VVE.
Ook daar weigert men mij een antwoord op te geven.

Familie Vroom

Naar aanleiding van het tweede krantenartikel meldde zich een achterkleinzoon van H.J. Vroom. De heer H.J. Vroom (1853-1914) maakte deel uit van de directie van het familiebedrijf Vroom & Dreesmann.
Hij liet, zoals wellicht bekend, in zijn tuin aan de Bussumse Brinklaan, hoek Kapelstraat, dit huisje bouwen voor zijn aan TBC-lijdende zoon. Na diens genezing schonk de familie het huisje aan het klooster.
De zusters gebruikten het tot aan hun vertrek in 2015 als theehuisje en hebben het altijd keurig laten onderhouden.

Deze achterkleinzoon denkt graag mee daar waar het gaat om ‘de toekomst’ van dit voormalige TBC-huisje.

Jozef-nis

En dan is er nog de nis, door Van ’t Klooster het Joseph-hoekje/gebedsplekje’ genoemd. Deze nis, eveneens aangemerkt als Gemeentelijk Monument, dient ook opgeknapt te worden.
Ondanks herhaalde vragen van mijn kant wil ook daar niemand meer over kwijt dan dat dit behouden blijft aangezien ‘het niet in de weg staat’.
Dat het beeld van Jozef met het kindje Jezus in zijn armen dat in deze nis stond naar Amersfoort is verhuisd, is geen punt. Al is een van de overwegingen van de HKB dat de grot kon worden gesloopt het feit dat het Mariabeeld eveneens naar het moederklooster is gegaan.

Bernadette, waar zijt gij gebleven…

Bij veel van dit soort grotten ontbreekt ook een beeld van Bernadette Soubirous niet. Dat was ook in Bussum het geval. Het lot van dit beeld is eigenlijk ook uniek. Zie daarvoor mijn eerder bericht.

Afsluitend wil ik de lezer laten weten dat dit alles nog een vervolg zal krijgen. Zelf heb ik al vrij uitgewerkte plannen over hoe nu verder. In de hoop dat de direct betrokken partijen niet alleen naar meneer GV zullen willen luisteren, maar ook naar het ‘historisch geweten van Bussum’ (de eretitel die journaliste Joyce Huibers van de Gooi- en Eemlander mij toedicht).